ලිංගිකත්වය සහ සිංහල සිනමාව -දෙවන කොටස-

 2) මර්දනීය ලිංගික ආඛ්‍යානයේ වෙනස් වීම  (1953 පසු )

1953 ට පෙර තිබූ මර්දනීය ලිංගික ආඛ්‍යානය වෙනස් වීමෙන් පසු ලිංගිකත්වය නිරූපණය කෙරෙහි නැඹුරු වූ ලිංගිකත්වය කෙරෙහි නව්‍ය දෘෂ්ටිවාද පෙන්වූ සිනමාවේදින් ලිංගිකත්වය දෙයාකාරයකට ඉස්මතු විය. නිර්මාණකරුවාගේ දෘෂ්ටි පථයට අනුකූලව,

1) චිත්‍රපටයේ තේමාව ඉස්මතු වන අයුරින් සමස්ථාර්ථය හා අනිවාර්ය අංගයක් සේ බද්ධ වන පරිදි ලිංගික දර්ශන යොදාගැනීම

2) හුදෙක් ප්‍රේක්ෂකයා තුළ කාමුක හැඟීම් ඇති කරමින් වාණිජ පරමාර්ථ පදනම්ව ලිංගික දර්ශන යොදාගැනීම

1953 පසු මේ මර්දනීය ලිංගික ආඛ්‍යානය වෙනස් වීම සිදුවූයේ 1953 “සුජාතා” චිත්‍රපටය බිහි වීමත් සමඟිනි. එය අධ්‍යක්ෂණය කරන ලද්දේ ටි. ආර්. සුන්දරම් විසිනි. සුජාතා චිත්‍රපටය ඉන්දියානු හින්දි සිනමාවේ ජනප්‍රිය වට්ටෝරු අංග අප චිත්‍රපටවලට පැමිණීමේ සුවිශේෂි සන්දිස්ථානයකි. මුල්වරට ලිංගිකත්වය පිළිබඳව නව පරිමාණයක් සිංහල චිත්‍රපටවලට එක් කළේ සුජාතා චිත්‍රපටයයි. කාර්වල නැගී ගී ගයන පෙම්වතුන්, යෝධ දර්ශන තල, මුහුදු වෙරලේ බිකිනි ඇඳූමින් සැරසි සිටින ස්ත්‍රීන්ගේ දර්ශන ඇතුලත්ව තිබිණි. තරු සංකල්පය (Star concept) හා සරාගි ස්ත්‍රි (sex symbol) මුල්වරට සිනමාවට පැමිණියේ මෙම චිත්‍රපටයෙනි.

 මෙහි ප්‍රේමාගේ චරිතය රඟපෑ ශාන්ති ලේඛා නාන ඇඳූමකින් සැරසි සිටින දර්ශනයක් ඇතුලත්ව තිබූ අතර මෙය එකල ලාංකීය සමාජයේ තිබූ සදාචාර ස’මාවන් හේතුවෙන් මහත් ආන්දෝලනයකට තුඩු දුනි. මොහුගේම අධ්‍යක්ෂනයෙන් 1954 තිරගත වූ “වරද කාගෙද” චිත්‍රපටය තුළ ද අඩ නිරුවත් දර්ශන හා නැටුම් ඇතුලත් වූයේ මුල් යුගයේ අධ්‍යක්ෂවරුන් අනුගමනය කළ මර්දනීය ලිංගික ආඛ්‍යානයෙන් මදකට හෝ ඔබ්බට යමිනි. ටි. සෝමසේකරන්  විසින් නිර්මාණය කළ “සැඩ සුළං” (1955) චිත්‍රපටයේ ද සිප වැළඳ ගැන’ම් සහ  අඩ නිරුවත් දර්ශන ඇතුලත් විය. මෙහි ප්‍රධාන නිළිය (ප්ලෝරීඩා ජයලත්) බුදුපිළිමයක් ළඟ හඬන දර්ශනයක් ඇතුලත්ව ඇති අතර එහි ආලෝකරණය ඔස්සේ ඇගේ දෙකලවා විනිවිද පෙනෙන අයුරින් දක්වා තිබේ.

1957 තිරගත වූ “සුකුමලී” චිත්‍රපටය තුළද ස්ත්‍රි නග්න දේහය පෙන්වන්නේ බිත්තියකට වැටෙන සෙවනැලි ඔස්සේය. එහි ලීලා (රීටා රත්නායක) වැස්සට තෙමී නිවසට අවුත් ඇඳූම් ඉවත් කරන ආකාරය හාමු හොරෙන් බලා සිටින අයුරින් මෙම දර්ශනය ඇතුලත්ව පවතියි. 1958 වසරේ තිරගත වූ “වන මෝහින’ චිත්‍රපටය තුළද අඩ නිරුවත් දර්ශන අඩංගු වේ. මේ ආකාරයට 50 දශකයේ අග භාගය වන විට ක්‍රම ක්‍රමයෙන් සුළු මට්ටමකින් හෝ ලිංගිකත්වය ස්පර්ශ කළ ආකාරයක් දැකගත හැකිය. මුල් කාලයේ චිත්‍රපටවල ප්‍රදර්ශනයට නුසුදුසු යැයි පවසමින් දෙබස් කැපූ අවස්ථා ද නැතුවාම නොවේ. සිරිසේන විමලවීරගේ “සිරකරුවා” චිත්‍රපටය මීට නිදසුන් වේ.

60 දශකය වන විට අධ්‍යක්ෂවරුන් තම සිනමාපටවල ලිංගිකත්වය ගැන කතා කිරීමට ගත් බව 1960 දී නිර්මාණය වූ “නළඟන” චිත්‍රපටයේ එන රාත්‍රි සමාජ ශාලාවක නළඟනගේ චරිතය හා  සමාජ ශාලා දර්ශන දකින විට හැඟ’යයි. සිංහල සිනමාවේ පරමාදර්ශී ස්ත්‍රි චරිතය ලෙස සැලකූ රුක්මණී දේවි, රාත්‍රි සමාජ ශාලාවක නළඟනක් ලෙස රඟපෑම, නාගරික සමාජයේ තරුණියන් අඳින ජීන්ස් කලිසමක් ඇන්දවීමට එරෙහිව සිනමා ලෝලීන්,  විචාරකයන්ගේ විරෝධයට ලක් විය. 1962 “සුහද දිවි පිදුම” නිර්මාණය කරමින් ලිංගිකත්වය පිළිබඳව කතාකර තිබේ. 1964 දී “සුලලිත සෝභනී”, “සසරක හැටි” චිත්‍රපට තුළ ද ප්‍රමිලා කුරුප්පු නිළියගේ සරාගී නැටුමි දර්ශන ඇතුලත්ව තිබිණි. ස්ත්‍රී අඩනිරුවත තිරයේ දැකීම තුළින් අසභ්‍ය දර්ශන පෙන්වනවා යැයි හඬ නැගූ පිරිසක් ද එකල විය. 

ලිංගිකත්වය ගැන කතා කෙරෙන සිනමාත්මක සිනමාපටයක් ලෙස සිනමා සක්විති ගාමිණි ෆොන්සේකා විසින් අධ්‍යක්ෂණය කළ “පරසතු මල්” (1966) සිනමාපටය හැඳින්විය හැකිය. මෙහි සුවිශේෂිත්වය වන්නේ ලිංගිකත්වය යන මාතෘකාව සිනමාපටය පුරාම දිව ගියද එය සංයමෙන් යුතුව ඉදිරිපත් කිරීමට අධ්‍යක්ෂවරයා කටයුතු කර තිබේ. බීමතට ඇබ්බැහි වු බොනී නම් වලව්වක හාමු කෙනෙක් ගමේ සිටින තරුණියන් කෙරෙහි දක්වන ඇල්ම, ආකර්ශනය, ස්ත්‍රී ලොල් බව සිනමාපටයේ එන කතා වස්තුවයි. බොනී හාමු ධනය, වස්තුව, බලය පෙන්වා ගමේ තරුණියන් සමඟ සබඳකම් පැවැත්වුව ද හුදෙක් එය ඔහුගේ බල පුළුවන්කාරනම් නිසා සිදුවන්නක් නොවේ. ඔවුන් හාමු සමඟ  සබඳකම් පවත්වන්නේ ඔවුනගේ ද කැමැත්ත මතයි. විවාහ නොවුනද හාමු සමඟ යහන් ගතවන්නේ හාමු දාව වලව්වේ සේවය කළ නෝනේට දරුවෙකු පිළිසිඳ ගන්නේ ද ඔවුන්ගේ කැමැත්ත අනුවය. ඒ හේතුවෙන් පරසතු මල් හි ලිංගිකත්වය,  ලිංගික සූරාකෑමක් ලෙස ගැනිය නොහැකිය. එකල වලව් පැළැන්තියේ සැබෑ ස්වරූපය යථාර්ථවාදිව ඉදිරිපත් කිරීමක් ලෙස මෙම සිනමාපටය හැඳින්විය හැකිය. තවද කිව යුතුම කාරණාය වන්නේ අධ්‍යක්ෂවරයා ස්වයං වාරණයක නිරත වෙමින් ලිංගික දර්ශන සංයමයකින් යුතුව රූප රාමු තුළ ගොඩනගා ඇති බවයි. මෙය නිරුවත් ලිංගික දර්ශන නොමැතිව එහි අධ්‍යාත්මික ගැඹුර පුද්ගලවාදි නැඹුරුවකින් විග්‍රහ කිරීමකි. මුල් භාගයේ අධ්‍යක්ෂවරුන් යථාර්ථය වසන් කරමින් භාවිතා කළ ලිංගිකත්වය හෙලා දැකීමේ දෘෂ්ටියෙන් මිදී සමාජ යථාර්ථය පිළිබඳ කතිකාවතක් ගොඩනැගීමට පරසතු මල් සමත් වී තිබේ. 

60 දශකයෙන් ආරම්භ වූ ලිංගිකත්වය තේමා කරගනිමින් චිත්‍රපට නිර්මාණය කිරීමේ ප්‍රවණතාව වඩාත් කැපී පෙනුනේ 70 දශකයේදි ය. 1975 වසරේ තිරගත වූ සිකුරු ලියා සහ නයනා චිත්‍රපට ද්විත්වයද ලිංගිකත්වය නිරූපණය තළ චිත්‍රපට වේ. සිකුරු ලියා මිනිසුන් තිදෙනෙකු සමඟ යහන් ගත වූ ස්ත්‍රියක් පිළිබඳව ද නයනා රූප සුන්දරත්වය නිසා නොදැනුවත්ව වැටෙන්නට යන ලිංගික ව්‍යවයනය පිළිබඳ දක්වයි. 1977 තිරගත වූ පෙම්බර මධූ ද ලිංගිකත්වය පිළිබඳ කතා කරන වැඩිහිටියන්ය වඩාත් සුදුසුයි යන පාඨයෙන් පැමිණි පළමු චිත්‍රපටයයි.

70 80 දශකයන් වන විට ධර්මසේන පතිරාජ, වසන්ත ඔබේසේකර, ධර්මසිරි බණ්ඩාරනායක, විජය ධර්ම ශ්‍රි, එච්. ඩී. ප්‍රේමරත්න වැනි සිනමාවේදීන් ලිංගිකත්වය පිළිබඳව විවිධ ස්වරූපයෙන් සිනමා නිර්මාණ ඔස්සේ ඉදිරිපත් කර තිබේ. 70 දශකයෙන් පසු සිනමාරූපි චිත්‍රපට නිර්මාණය කළ සිනමාවේදියෙකු ලෙස විජය ධර්ම ශ්‍රී හැඳින්විය හැකය. ස්ත්‍රී කේන්ද්‍රීය ලිංගිකත්වය සිනමාපටයකින් රැගෙන ඒමේ ආරම්භය විජය ධර්ම ශ්‍රීගේ 1976 නි්ර්මාණය වූ “දුහුළු මලක්” බව හැඳින්විය හැකිය. දුහුළු මලක්හි නිලූපාගේ චරිතය සමාජයේ පිළිගැනීමට ලක් වූ ච්රාගත විවාහ ක්‍රමයට විරුද්ධව කාන්තාව විසින් ගසනු ලබන පුද්ගලවාදි කැරැල්ලක ස්වභාවය නිරූපිතය. නිලූපා විවාහ සංස්ථාවට පරිබාහිර වූ වෙනත් පුද්ගයෙකු සමඟ ඇති කරරැන්නා සම්බන්ධකම සම්මතයට කරන අභියෝගයකි. දුහුළු මලක්හි නිලූපාගේ චරිතයෙන් විශාල පහරක් වදින්නේ සමාජයේ ක්‍රියාත්මක සම්මත විවාහ ක්‍රමයටයි. යම් පුද්ගලයෙක් තම විවාහ ජීවිතයෙන් තෘප්තියක් නොලබන්නේ නම් ඔහු හෝ ඇය වෙනත් සබඳතා ඇති කරගන්නේ නම් එහි පවතින විවාහ සංස්ථාව ව්‍යාජ බව යැයි  විජය ධර්ම ශ්‍රී නිලූපා ඔස්සේ පෙන්වයි. 

ප්‍රතිරෝධි මර්දනීය ලිංගික ආඛ්‍යානය තුළ වසන්ත ඔබේසේකරගේ ක්‍රියාකලාපය ද සුවිශේෂි ස්ථානයක් ගනී. 1979 වසන්ත ඔබේසේකර නිර්මාණය කළ “පළගැටියෝ” චිත්‍රපටයේ කුසුම්ගේ චරිතය ද නිලූපාගේ චරිතයට සමානය. සම්මත සාම්ප්‍රදායික විවාහයේ දී තෘප්තිමත් නොවන කුසුම් වෙනත් පුද්ගලයෙකු සමඟ ලිංගික ඇසුරක් පවත්වාගෙන යාම පළගැටියෝ හි එන කතාවයි. කුසුම්  තම පියාගේ මුද්‍රණාලයේ බිහිකරන බාල බොළඳ ප්‍රේම නවකතා කියවා ඒ අනුව ජීවත් වන්නට සිතීමෙන් ඇයට මේ ඛේදවාචකයට මුහුණපෑමට වෙයි. මෙය ලිංගික ජවනිකාවලින් තරමක් ඉදිරියට ගිය චිත්‍රපටියකි. එසේ නොසුනා නම් චිත්‍රපටිය තුළින් කියන්නට යන දේ නිසි ලෙස නොකියවෙන්නට පුළුවන. පුළුල් ආර්ථීක, සමාජ, දේශපාලන තලයක හිඳ වසන්ත ඔබේසේකරයන් ලිංගික ගැටළු පිළිබඳව කතා කරයි. ඔහුගේ අනෙකුත් නිර්මාණ වන දඩයම කැඩපතක ඡායා යන සිනමාපට ද උක්ත කියමනට සාක්ෂි දරයි. ලිංගිකත්වය නිරූපනය කිරිමේදී වසන්ත ඔබේසේකර, ධර්මසිරි බණ්ඩාරනායක, ධර්මසේන පතිරාජයන් වැන් අධ්‍යක්ෂවරුන් භාවිතා කර ඇත්තේ හුදු  ස්ත්‍රී ශරීරය, ලිංගික චර්යානිරාවරණය කර පෙන්වීම නොව ඒවා සංයමයෙන් ඉදිරිපත් කරමින් සිනමාපටයෙන් බලාපොරෙතේතු වන යථාර්ථය ප්‍රේක්ෂකයා හමුවේ තැබීම බැව් මෙම යුගයේ සිනමාපට දෙස ගැඹුරින් පරීක්ෂා බලන පෙනෙන කරුණකි. 

වසන්ත ඔබේසේකරගේ “දඩයම” (1983) ලිංගිකත්වය තේමා  කරගනිමින් නිර්මාණය වූවකි. දඩයමේ රත්මලී තම සමාජ පන්තියට නොගැළපෙන වංශවත් පවුලක ජයනාත් නම් තරුණයෙකු සමඟ සබඳකම් පවත්වා බලාපොරොත්තු සිහින බිඳ වැටී ඔහුගෙන් ම පීඩාවට පත්වන ස්ත්‍රීයකි. ජයනාත්, රත්මලී රවටා ඇ සමඟ යමන්ගතව ඇයට දරුවන් දෙදෙනෙක් ද දී ඇය අතරමං කරයි. ඔබේසේකර  දඩයමෙහි ලිංගිකත්වය නිරූපණය කරන්නේ වෙනස් මුහුණුවරකිනි. ජයනාත් විසින් රත්මලී දූෂණය තරනවා යැයි කිව නොහැකිය. ඇය ජයනාත් සමඟ යහන්ගත වන්නේ ඇගේ කැමැත්තටය. මොහු තමා විවාහ කරගනීද නොගනීද යන්න දෙවරක් නොසිතා ඔහු ඉදිරියේ රෙදි ලෙහන්නේ ඇය තුළ තිබූ ලිංගික ආශාවන් හේතුවෙන් විය හැක. ජයනාත්ට රත්මලී අවශ්‍ය වූයේ රෙස්ට් හවුස් එකකට යනතෙක් පමණි. ධනපති පන්තියේ ධනය බලය හමුවේ නිර්දය ලෙස පරාජයට පත්වන පහළ සමාජය “දඩයම” තුළින් නිරූපණය කරයි. ආශාවන් තෘප්තිමත් කරගැනීම සඳහා පමණක් රත්මලී යොදවන ආකාරය තුළින් ස්ත්‍රීන් පුරුෂයාට නතුව විදින්නට වන අසාධාරනය සමාජ යථාර්තය ලෙස ගෙනහැර දක්වයි. ජයනාත් අතින් පමණක් නොව ගණිකා නිවාසයේදී ද දූෂණයට ලක්වන රත්මලී පුරුෂාධිපත්‍ය හමුවේ උරුම වන්නේ දුක, කඳුල පමණි. දැනුවත්ව හෝ නොදැනුවත්ව ලිංගික සූරාකෑමට ලක්වන ස්ත්‍රීයගේ යථාර්තය පිළිබඳව විවෘත කතිකාවතක් ගොඩැගීමට වසන්ත ඔබේසේකරට හැකිව තිබේ. ලිංගික දර්ශන මනා සංයමෙන් යුතුව සිනමා කෘතීයේ තේමාවට ද අදාළ වන පරිදි යොදාගෙන ඇත. 

උක්ත සිනමාපටවලට අමතරව “මාරුතය” (1995) “බඹරු ඇවිත්”(1978) “මලට නොඑන බඹරු” (1982) “හංස විලක්” (1980), “තුන්වෙනි යාමය”(1983), “සුද්දිලාගේ කතාව” (1985), “බව දුක”, “බව කර්ම” යනාදි සිනමාපට ගණනාවකම උක්ත ලිපියේ දක්වා සිටි මර්දනීය ලිංගික ආඛ්‍යානයෙන් මිදී ඇති අයුරු දැක ගත හැක.